Aylık faiz yıllık kaç eder — basit ve bileşik oran farkı

Aylık faiz oranını 12 ile çarpmak, yıllık maliyeti bulmanın doğru yolu değil. Çarpım size basit yıllık oranı verir; ödediğiniz ise bileşik orandır ve her zaman daha yüksektir.

İki hesap

Aylık %2,89 faizli bir kredi düşünün.

	Hesap	Sonuç
Basit yıllık	2,89 × 12	%34,68
Bileşik yıllık	(1 + 0,0289)¹² − 1	%40,76

Aradaki 6 puanlık fark, faizin faize binmesinden gelir. Kredi taksitli ödendiği için anapara her ay azalır ama oran aynı kaldığından bileşik etki yine de işler.

Vergiler eklenince

Türkiye’de tüketici kredilerinde ilan edilen orana BSMV ve KKDF biner — ikisi de %15 iken oran 1,30 ile çarpılır. Aynı kredi için:

	Aylık oran	Basit yıllık	Bileşik yıllık
İlan edilen	%2,890	%34,68	%40,76
Vergili	%3,757	%45,08	%55,67

Bankanın vitrinindeki %2,89 ile gerçekte katlandığınız yıllık %55,67 arasındaki mesafe budur. İkisi de doğru sayılardır — farklı şeyleri ölçerler. Bu iki kesintinin ne olduğu ve nerede uygulanmadığı BSMV ve KKDF yazısında anlatılıyor.

Dönüşüm tablosu

Sık görülen aylık oranların karşılıkları. Son kolon, kredinin size olan yıllık gerçek maliyetine en yakın rakam:

Aylık (ilan)	Basit yıllık	Bileşik yıllık	Vergili aylık	Vergili bileşik
%1,89	%22,68	%25,19	%2,457	%33,81
%2,39	%28,68	%32,77	%3,107	%44,36
%2,89	%34,68	%40,76	%3,757	%55,67
%3,39	%40,68	%49,19	%4,407	%67,79
%3,89	%46,68	%58,08	%5,057	%80,76
%4,49	%53,88	%69,39	%5,837	%97,54

İki uç arasına dikkat: ilan edilen oran %1,89’dan %4,49’a çıkarken (2,4 kat), yıllık gerçek maliyet %33,8’den %97,5’e çıkıyor (2,9 kat). Oran yükseldikçe bileşik etki hızlanıyor — bu yüzden yüksek oranlı kredilerde küçük oran farkları beklenenden çok daha pahalı.

Tablodaki vergili oranlar %15 BSMV + %15 KKDF varsayımıyla hesaplandı. Bu oranlar mevzuatla belirlenir ve değişir; konut kredisinde ise hiç uygulanmaz.

Hangi sayıya bakmalı

Kredi karşılaştırırken bileşik oranı hesaplamaya çalışmayın; daha basit ve daha güvenilir bir ölçüt var:

Toplam geri ödeme.

Tek bir rakam, bütün oranları, vergileri ve vadeyi içinde barındırır. İki teklifi karşılaştırmak için “hangisinde toplamda daha az para veriyorum” sorusu yeterlidir.

Bankadan teklif alırken sorulacak cümle: “Bu kredide toplamda ne kadar geri ödeyeceğim?”

Vade uzadıkça

Aylık taksit düştüğü için uzun vade ucuz hissettirir. Oysa vade uzadıkça toplam faiz artar — daha uzun süre borçlu kalırsınız.

100.000 TL kredi, vergili aylık %3,757 ile:

Vade	Aylık taksit	Toplam geri ödeme	Toplam faiz
12 ay	10.505,53 TL	126.066,31 TL	26.066,31 TL
24 ay	6.396,53 TL	153.516,74 TL	53.516,74 TL
36 ay	5.112,11 TL	184.035,61 TL	84.035,61 TL
48 ay	4.528,04 TL	217.345,36 TL	117.345,36 TL
60 ay	4.218,43 TL	253.105,80 TL	153.105,80 TL

Aylık taksit 10.505 TL’den 4.218 TL’ye iniyor — yarısından az. Ama toplam geri ödeme 126.066 TL’den 253.106 TL’ye çıkıyor: iki katından fazla. 60 aylık vadede ödediğiniz faiz, aldığınız kredinin kendisinden büyük.

Aylık taksitin yarıya inmesi cazip görünür; aynı kararın toplamı ikiye katladığı görünmez. İkisine birlikte bakmanın yolu rakamları yan yana koymaktır — kredi maliyeti hesaplayıcısında vadeyi değiştirip toplam geri ödemenin nasıl hareket ettiğini görebilirsiniz.

Taksitli alışverişte de aynı mantık

Bu matematik kredi dışında da işliyor. “Faizsiz” denilen taksitli bir alışverişte peşin fiyat ile taksitli fiyat arasındaki fark, örtülü bir aylık faizdir — ve onun da yıllık karşılığı bileşik hesaplanır. Peşine göre %10 fazla ödemek 3 taksitte yıllık %78’e denk geliyor; hesabı burada.

Mevduat tarafında da aynı

Bu matematik tersine de çalışır: aylık %3 getiri vaat eden bir yatırım, yılda %36 değil %42,6 eder — eğer getiri her ay anaparaya ekleniyorsa. Eklenmiyorsa %36’dır. “Bileşik mi basit mi” sorusu her iki yönde de sonucu değiştirir.

Takip tarafı

Kredi ve taksitlerin aylık yükünü tek yerde görmek, yeni bir taksit eklemeden önce “bu benim bütçemde var mı” sorusunu cevaplanabilir hâle getiriyor. Taksit ve kredi takibi sayfasında, kalan vadenin ve aylık toplamın nasıl izlendiği anlatılıyor.