"Faizsiz taksit" gerçekten faizsiz mi

Ekranda “12 taksit, faizsiz” yazıyor. Toplam ödeyeceğiniz tutar, etiket fiyatının aynısı. Görünürde faiz yok. Peki bu gerçekten bedava bir vade mi?

Kısa cevap

Taksitli fiyat ile peşin fiyat aynıysa taksit gerçekten bedavadır. Peşin fiyat daha düşükse aradaki tutar vade farkıdır — adı faiz değildir ama işlevi faizdir.

Ve aynı vade farkı, taksit sayısına göre çok farklı bir faize denk gelir: peşine göre %10 fazla ödemek 12 taksitte yıllık %19,5, 3 taksitte yıllık %78 demektir. Aşağıda hesabı var.

Taksit planı hesaplayıcısına hem taksitli tutarı hem peşin fiyatı girerseniz vade farkını ve peşine göre artışı doğrudan gösterir.

Vade farkı nedir

Vade farkı, bir malı peşin almak yerine vadeli almanın bedelidir. Peşin fiyat 10.800, taksitli fiyat 12.000 ise vade farkı 1.200 TL’dir.

Satıcı taksitli satışta bankaya komisyon öder. Bu komisyon ortadan kaybolmaz — fiyata girer. Yani “faizsiz taksit” çoğu zaman şu anlama gelir: etiket fiyatı, taksit komisyonunu zaten içeriyor.

Bunu görmenin tek yolu peşin fiyatı sormaktır. Peşin alana indirim yapılıyorsa, indirim tutarı taksitin gerçek maliyetidir.

Rakamla

Bir ürün 12 taksitle 12.000 TL, peşin 10.800 TL olsun:

Taksitli toplam	12.000 TL
Peşin fiyat	10.800 TL
Vade farkı	1.200 TL
Peşine göre artış	%11,1

“Faizsiz” denilen bu işlemde 10.800 TL’lik bir malı 12 ay boyunca 1.000 TL taksitle ödüyorsunuz. Bu nakit akışını bir krediymiş gibi çözersek örtülü aylık faiz %1,66 çıkıyor — bileşik yıllık karşılığı %21,8.

Faiz yok değil. Faiz var, sadece adı konmamış.

Taksit sayısı her şeyi değiştiriyor

Burada çoğu kişinin gözden kaçırdığı nokta şu: vade farkının yüzdesi tek başına bir şey söylemez. Aynı yüzde, taksit sayısı azaldıkça çok daha pahalı hâle gelir — çünkü parayı daha kısa süre kullanıyorsunuz ama aynı farkı ödüyorsunuz.

Peşine göre artışın karşılık geldiği örtülü aylık faiz:

Peşine göre artış	3 taksit	6 taksit	9 taksit	12 taksit
%5	%2,48	%1,41	%0,99	%0,76
%10	%4,92	%2,79	%1,95	%1,50
%15	%7,33	%4,15	%2,89	%2,22
%20	%9,70	%5,47	%3,81	%2,92

Tek bir satırı yıllığa çevirince fark daha iyi görünüyor. %10 vade farkı, taksit sayısına göre:

Taksit	Örtülü aylık	Bileşik yıllık
3	%4,92	%78,0
6	%2,79	%39,2
9	%1,95	%26,1
12	%1,50	%19,5

Yani “3 taksit, sadece %10 fark” cümlesi kulağa masum geliyor ama yıllık %78’lik bir krediye razı olmak anlamına geliyor. Aylık oranın yıllık karşılığının neden bu kadar yükseldiğini aylık faiz ile yıllık maliyet farkı yazısında ayrıca ele aldık.

Bu tablodaki oranlar bileşik, yani faizin faizi dahil. Bir de kredi kullanıyorsanız üstüne BSMV ve KKDF biniyor — onların hesabı burada.

Ne zaman gerçekten kazançlı

Bu, taksitin her zaman kötü olduğu anlamına gelmiyor. Örtülü oranın enflasyondan ya da paranızın alternatif getirisinden düşük olduğu durumlarda taksit kazançlıdır — parayı elinizde tutup değerlendirirsiniz, ödemeyi geleceğin daha ucuz lirasıyla yaparsınız.

Karar için sorulacak soru şu: bu örtülü oran, paramı başka yerde değerlendirsem elde edeceğim getiriden yüksek mi?

• Peşin fiyat taksitliyle aynıysa taksit gerçekten bedava bir vadedir; almamak için sebep yok.
• Peşin fiyat belirgin düşükse aradaki farkı örtülü faiz olarak hesaplayın ve karşılaştırın.
• Taksit sayısı azsa daha dikkatli olun. Kısa vadede aynı yüzde fark, çok daha yüksek bir faize denk geliyor.

Kaçınılması gereken karıştırma

Taksit sayısı arttıkça aylık tutar düştüğü için ürün ucuzlamış gibi hissettirir. Oysa değişen tek şey ödemenin yayılmasıdır. Karşılaştırma aylık taksit üzerinden değil, toplam ödenen üzerinden yapılmalı.

Bir de şu var: taksitli alışverişler üst üste binince aylık taksit toplamınız farkında olmadan büyür ve her ay ekstrede karşınıza çıkar. Bir aylık karar, aylarca süren sabit bir yükümlülüğe dönüşür. Üç ayrı mağazadan alınmış üç taksit, dördüncü ayda tek bir ekstrede toplanır — ve o ekstrenin tamamını ödeyemezseniz asgari ödeme tuzağına girersiniz.

Pratik yöntem

1. Kasada “peşin ne kadar?” diye sorun. Cevap taksitliyle aynıysa taksit yapın.
2. Fark varsa, farkı peşin fiyata bölüp yüzdeye çevirin — bu “peşine göre artış”.
3. Yukarıdaki tablodan taksit sayınıza bakıp o artışın hangi aylık faize denk geldiğini bulun.
4. O oran size yüksek geliyorsa peşin ödeyin; düşük geliyorsa taksit yapın.

İlk üç adımı taksit planı hesaplayıcısı sizin için yapıyor; kuruş artığının hangi taksite eklendiğini de gösteriyor.

Taksitleri aldıktan sonra takip etmek ayrı bir iş. Taksit ve kredi takibi sayfasında, kalan taksit sayısının ve aylık toplam yükün nasıl izlendiği anlatılıyor.